युद्धाचे संकट गडद

पश्चिम आशियात युद्धाचे संकट अधिक गडद झाले आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील हल्ले सुरूच आहेत. युद्धाच्या नवव्या दिवशी, रविवारी पहाटे इस्रायलने दक्षिण लेबनॉनवरील हल्ले वाढवले. पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी पुढील टप्प्यात अनेक धक्कादायक पावले उचलण्याचा इशारा दिला आहे. दुसरीकडे, इराणने बहारीनच्या नि:क्षारीकरण प्रकल्पाला ड्रोनने लक्ष्य केले. या युद्धादरम्यान प्रथमच एखाद्या अरब देशाने इराणकडून आपल्या प्रकल्पाला लक्ष्य केल्याचे जाहीर केले आहे. कुवेतमध्येही विमानतळावरील इंधन टाक्या आणि महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना ड्रोनने लक्ष्य करण्यात आले. लेबनॉनमध्ये झालेल्या हल्ल्यांमध्ये १२ हून अधिक नागरिक मारले गेले असून, मृतांची एकूण संख्या ३०० वर पोहोचली आहे. सायप्रसपासून श्रीलंकेच्या सागरी भागापर्यंतच्या पट्ट्यात हल्ले झाल्याची माहिती आहे. इस्रायलने शनिवारी रात्री उशिरा युद्धाच्या पुढील टप्प्याची घोषणा केली. त्याचवेळी इराणची राजधानी तेहरानमधील एका तेल साठवणूक सुविधेला लक्ष्य करण्यात आले, ज्यामुळे मोठ्या प्रमाणात धुराचे लोट दिसले. युद्धात प्रथमच नागरी औद्योगिक ठिकाणाला लक्ष्य करण्यात आले आहे. याआधी इराणचे अध्यक्ष मसूद पेजेश्कियान यांनी शेजारील देशांवरील हल्ल्यांसाठी माफी मागितली होती, परंतु आखाती देशांवर इराणचे क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले सुरूच राहिले. रविवारीही पेजेश्कियान यांनी सलोख्याचा सूर लावत इराणच्या शेजारी देशांना ‘मित्र, बंधू’ संबोधले आणि अमेरिका व इस्रायलने त्यांच्यात मतभेद निर्माण केल्याचा आरोप केला. त्यांनी इशारा दिला की, ‘आम्ही गुंडगिरी, अन्याय किंवा घुसखोरीसमोर गुडघे टेकवणार नाही.’ अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी विनाशर्त शरणागती पत्करण्याचे केलेले आवाहनही पेजेश्कियान यांनी धुडकावले. ‘हे स्वप्न त्यांनी त्यांच्यासोबत कबरीत न्यावे,’ असे ते म्हणाले. यानंतर लगेचच, युद्धात आणखी इराणी अधिकारी लक्ष्य केले जातील, असा इशारा अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शनिवारी सोशल मीडियाद्वारे दिला होता. लेबनॉनमध्ये इस्रायल आणि हिजबुल्ला या दहशतवादी गटात गेल्या आठवड्यापासून सुरू असलेल्या संघर्षात आतापर्यंत ३९४ जणांचा मृत्यू झाला आहे, ज्यात ८३ मुलांचा समावेश आहे. लेबनॉनच्या आरोग्यमंत्र्यांनी रविवारी ही माहिती दिली. दक्षिण लेबनॉनमधील लढाईत इस्रायलचे दोन सैनिक ठार झाले आहेत. गेल्या आठवड्यापासून इराणसोबत सुरू झालेल्या युद्धात इस्रायली लष्कराची ही पहिली जीवितहानी आहे. डोरल (अमेरिका) येथून अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की, ‘पश्चिम आशियातील अमेरिकी सैन्याला लक्ष्य करण्यासाठी रशियाने इराणला माहिती पुरवल्याचे वृत्त निरर्थक आहे. रशिया अशी माहिती देत असेल, तर यामुळे इराणला विशेष फायदा होणार नाही.’ रशियाच्या गुप्तचर माहितीच्या आधारे इराणने अमेरिकी लक्ष्यांवर हल्ला केल्याचे वृत्त होते.

पश्चिम आशियातील युद्धाची परिस्थिती दिवसेंदिवस गंभीर होत चालली आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील हल्ले थांबलेले नाहीत. युद्धाच्या नवव्या दिवशी, रविवारी पहाटे इस्रायलने दक्षिण लेबनॉनवर आपले हल्ले अधिक तीव्र केले. इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतान्याहू यांनी पुढील टप्प्यात काही अनपेक्षित आणि धक्कादायक पावले उचलण्याचा इशारा दिला आहे. दुसरीकडे, इराणने बहारीन येथील एका नि:क्षारीकरण प्रकल्पाला (पाणी शुद्धीकरण प्रकल्प) ड्रोनने लक्ष्य केले. विशेष म्हणजे, या युद्धादरम्यान प्रथमच एखाद्या अरब देशाने इराणकडून आपल्या प्रकल्पाला लक्ष्य केल्याचे जाहीर केले आहे. याव्यतिरिक्त, कुवेतमध्येही विमानतळावरील इंधन टाक्या आणि इतर महत्त्वाच्या पायाभूत सुविधांना ड्रोन हल्ल्यांनी लक्ष्य करण्यात आल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

इस्रायलने लेबनॉनमधील हल्ले वाढवले आहेत. लेबनॉनवर नुकत्याच झालेल्या हल्ल्यांमध्ये सुमारे १२ हून अधिक नागरिकांचा मृत्यू झाला आहे. यामुळे एकूण मृतांची संख्या ३०० वर पोहोचली आहे. सायप्रसपासून श्रीलंकेच्या सागरी भागापर्यंतच्या पट्ट्यात हल्ले झाल्याची माहिती मिळत आहे. इस्रायलने शनिवारी रात्री उशिरा युद्धाच्या पुढील टप्प्याची घोषणा केली. त्याच वेळी, इराणची राजधानी तेहरानमधील एका तेल साठवणूक सुविधेला लक्ष्य करण्यात आले. या हल्ल्यानंतर मोठ्या प्रमाणात धुराचे लोट दिसले. युद्धात प्रथमच एखाद्या नागरी औद्योगिक ठिकाणाला लक्ष्य करण्यात आले आहे.

याआधी, इराणचे अध्यक्ष मसूद पेजेश्कियान यांनी शनिवारी शेजारील देशांवरील हल्ल्यांसाठी माफी मागितली होती. मात्र, आखाती देशांवर इराणचे क्षेपणास्त्रे आणि ड्रोन हल्ले सुरूच राहिले. रविवारीही पेजेश्कियान यांनी सलोख्याचा सूर लावत इराणच्या शेजारी देशांना ‘मित्र, बंधू’ असे संबोधले. त्यांनी आरोप केला की, अमेरिका आणि इस्रायल यांनी त्यांच्यात मतभेद निर्माण केले आहेत. त्यांनी जोरदार इशारा दिला की, ‘आम्ही गुंडगिरी, अन्याय किंवा घुसखोरीसमोर गुडघे टेकवणार नाही.’ अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी विनाशर्त शरणागती पत्करण्याचे केलेले आवाहनही पेजेश्कियान यांनी धुडकावले. ‘हे स्वप्न त्यांनी त्यांच्यासोबत कबरीत न्यावे,’ असे ते म्हणाले. यानंतर लगेचच, युद्धात आणखी इराणी अधिकारी लक्ष्य केले जातील, असा इशारा अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शनिवारी सोशल मीडियाद्वारे दिला होता.

लेबनॉनमध्ये ३९४ जणांचा मृत्यू झाला आहे. लेबनॉनमध्ये इस्रायल आणि हिजबुल्ला या दहशतवादी गटात गेल्या आठवड्यापासून सुरू असलेल्या संघर्षात आतापर्यंत ३९४ जणांचा मृत्यू झाला आहे, ज्यात ८३ मुलांचा समावेश आहे. लेबनॉनच्या आरोग्यमंत्र्यांनी रविवारी ही माहिती दिली. इस्रायलचे दोन सैनिक ठार झाले आहेत. दक्षिण लेबनॉनमधील लढाईत आपले दोन सैनिक मृत्युमुखी पडल्याचे इस्रायली लष्कराने रविवारी जाहीर केले. गेल्या आठवड्यापासून इराणसोबत सुरू झालेल्या युद्धात इस्रायली लष्कराची ही पहिली जीवितहानी आहे.

डोरल (अमेरिका) येथून अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक महत्त्वाचे विधान केले आहे. त्यांनी म्हटले आहे की, ‘पश्चिम आशियातील अमेरिकी सैन्याला लक्ष्य करण्यासाठी रशियाने इराणला माहिती पुरवल्याचे वृत्त निरर्थक आहे. रशिया अशी माहिती देत असेल, तर यामुळे इराणला विशेष फायदा होणार नाही.’ रशियाच्या गुप्तचर माहितीच्या आधारे इराणने अमेरिकी लक्ष्यांवर हल्ला केल्याचे वृत्त होते, परंतु ट्रम्प यांनी याला निराधार ठरवले आहे.

या सर्व घडामोडींमुळे पश्चिम आशियातील तणाव आणखी वाढला आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील संघर्ष तीव्र होत असून, त्याचा फटका सामान्य नागरिकांना बसत आहे. लेबनॉनमध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवितहानी झाली आहे, तर औद्योगिक ठिकाणांनाही लक्ष्य केले जात आहे. इराणचे अध्यक्ष पेजेश्कियान यांनी शांततेचा संदेश देण्याचा प्रयत्न केला असला तरी, हल्ले थांबलेले नाहीत. अमेरिकेचे अध्यक्ष ट्रम्प यांनीही कठोर भूमिका घेतली आहे, ज्यामुळे परिस्थिती आणखी चिघळण्याची शक्यता आहे. रशियाच्या भूमिकेबद्दलही प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे, परंतु ट्रम्प यांनी ते फेटाळून लावले आहे. एकूणच, पश्चिम आशियातील युद्धाचे सावट अधिक गडद होत चालले आहे आणि भविष्यात काय होईल, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल.