Nisar System Provides Farmers Accurate Data For Measuring Soil Moisture
‘निसार’चा शेतकऱ्यांना हात
महाराष्ट्र टाइम्स•
इस्रोची निसार यंत्रणा आता शेतकऱ्यांसाठी सज्ज आहे. ही यंत्रणा एस आणि एल बँडच्या मदतीने भारताच्या भूभागाची प्रतिमा घेईल. दर १२ दिवसांनी मातीचा तपशीलवार आणि उच्च प्रतीचा डेटा मिळेल. यातून १०० मीटरपर्यंत मातीतील आर्द्रतेचा अचूक अंदाज लावता येईल. शेती आणि जलव्यवस्थापनासाठी ही माहिती अत्यंत उपयुक्त ठरेल. सिंचनाचे नियोजन आणि दुष्काळावर मात करण्यासाठी हे तंत्रज्ञान मदत करेल.
भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेने (इस्रो) शनिवारी एक महत्त्वाची माहिती दिली आहे. नासा आणि इस्रोच्या संयुक्त ‘निसार’ ( NISAR ) या यंत्रणेमुळे आता भारताच्या जमिनीतील ओलाव्याचा तपशीलवार अभ्यास करता येणार आहे. एस आणि एल बँडचा वापर करून ही यंत्रणा दर १२ दिवसांनी जमिनीच्या प्रतिमा घेईल. यातून सुमारे १०० मीटरपर्यंतच्या अचूकतेने मातीतील ओलाव्याचा अंदाज लावता येईल. यासाठी स्पेस अॅप्लिकेशन्स सेंटर (SAC–ISRO) येथे खास अल्गोरिदम तयार करण्यात आले आहेत.
शेतजमिनीतील ओलावा हा पिकांचे आरोग्य, सिंचनाची गरज आणि दुष्काळाचा धोका यांसारख्या गोष्टींसाठी खूप महत्त्वाचा असतो. शेती आणि पाणी व्यवस्थापनात या माहितीचा उपयोग होतो. ‘निसार’ यंत्रणेमुळे मिळणारी एस आणि एल बँडवर आधारित मातीतील ओलाव्याची माहिती सिंचनाखालील शेती, पावसावर अवलंबून असलेली शेती, तसेच कोरड्या आणि जास्त पावसाच्या प्रदेशातील शेतीसाठीही उपयुक्त ठरेल.इस्रोने सांगितले की, या सततच्या निरीक्षणातून सिंचनाचे नियोजन करणे, दुष्काळासाठी आधीच तयारी करणे, शेतीसाठी हवामानाचा सल्ला देणे आणि स्थानिक पातळीवर पाण्याचे व्यवस्थापन करणे सोपे होईल. ‘निसार’ ही यंत्रणा एस आणि एल बँडच्या साहाय्याने भारताच्या भूभागाच्या प्रतिमांची पद्धतशीर नोंद करत असून या यंत्रणेकडून दर १२ दिवसांनी मृदेचा तपशीलवार, हाय-रिझोल्यूशन डेटा उपलब्ध होणार आहे. या माहितीच्या आधारे सुमारे १०० मीटरपर्यंतच्या उच्च रिझोल्यूशनमध्ये मातीतील आर्द्रतेचा अचूक अंदाज मिळू शकणार आहे. यासाठी आवश्यक अत्याधुनिक अल्गोरिदम स्पेस अॅप्लिकेशन्स सेंटर (एसएसी–इस्रो) येथे विकसित करण्यात आले आहेत. शेतजमिनीतील आर्द्रता ही पीकांचे आरोग्य, सिंचनविषयक गरजा आणि दुष्काळाचा धोका यांचे महत्त्वाची सूचक ठरते. शेती आणि जलव्यवस्थापनात ही माहिती कळीची भूमिका बजावते. या पार्श्वभूमीवर, एस आणि एल बँडआधारित मातीतील आर्द्रतेची माहिती सिंचन सुविधा असलेली शेतजमीन, पावसावर अवलंबून असलेली शेती, अंशत: कोरडे क्षेत्र आणि अधिक पावसाचे क्षेत्र अशा सर्व प्रकारच्या शेतजमिनीसाठी सातत्यपूर्ण अंदाज वर्तवू शकते. सततच्या निरीक्षणामुळे सिंचनाचे नियोजन, दुष्काळासाठी पूर्वतयारी, शेतीसाठी हवामानविषयक सल्ले तसेच स्थानिक पातळीवर पाण्याच्या व्यवस्थापनासंबंधी निर्णय घेणे अधिक सुलभ होणार असल्याचे इस्रोने नमूद केले.