तेलदरवाढीमुळे ७ ते ८ डॉलरचा फटका

कच्च्या तेलाच्या दरात अचानक वाढ झाल्याने भारताच्या अर्थव्यवस्थेवर मोठा फटका बसण्याची शक्यता आहे. विश्लेषकांच्या मते, यामुळे देशाला दरमहा तब्बल ७ ते ८ अब्ज डॉलरचा अतिरिक्त परकीय चलन खर्च करावा लागू शकतो. इराणवरील हल्ल्यांपूर्वी प्रति बॅरल ६६ डॉलर असलेले कच्चे तेल आता १२० डॉलरपर्यंत पोहोचले आहे. यामुळे महागाई वाढेल आणि चालू खात्यातील तूटही वाढेल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे. लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (एलएनजी) चे दरही दुप्पट होऊन २४-२५ डॉलर प्रति मिलियन ब्रिटिश थर्मल युनिटवर गेले आहेत.

भारताची ८५% गरज आयात केलेल्या कच्च्या तेलावर अवलंबून असल्याने जागतिक बाजारातील दरांचा थेट परिणाम भारतीय अर्थव्यवस्थेवर होतो, असे क्रिसिल रेटिंग्जचे वरिष्ठ संचालक अनुज सेठी यांनी सांगितले. भारत दररोज सुमारे ५० लाख बॅरल तेल वापरतो. क्रूडचे दर १२० डॉलरवर गेल्यास, भारताला दरमहा अतिरिक्त ७ ते ८ अब्ज डॉलर खर्च करावे लागतील. यामुळे आयात महागाई वाढेल, मालवाहतूक आणि उत्पादन खर्चही वाढेल.

इक्राच्या मुख्य अर्थतज्ज्ञ अदिती नायर यांनी स्पष्ट केले की, क्रूडच्या दरात १० डॉलरची वाढ झाल्यास चालू खात्यातील तूट जीडीपीच्या ०.३०% ते ०.४०% ने वाढू शकते. जर तेलाचे सरासरी दर १००-१०५ डॉलर राहिले, तर चालू खात्यातील तूट जीडीपीच्या १.९% ते २.२% पर्यंत पोहोचू शकते. क्रूडच्या दरात १०% वाढ झाल्यास घाऊक महागाईत ०.८०% ते १% ची वाढ होईल, तर किरकोळ महागाईत ०.४०% ते ०.६०% ची वाढ अपेक्षित आहे.

सोप्या भाषेत सांगायचे तर, जेव्हा कच्च्या तेलाचे भाव वाढतात, तेव्हा पेट्रोल, डिझेल आणि इतर इंधनांचे भाव वाढतात. याचा परिणाम म्हणून वस्तूंच्या वाहतुकीचा खर्च वाढतो आणि त्यामुळे सर्वच वस्तू महाग होतात. यालाच महागाई म्हणतात. चालू खात्यातील तूट म्हणजे देश किती आयात करतो आणि किती निर्यात करतो यातील फरक. जर आयात जास्त असेल आणि निर्यात कमी असेल, तर ही तूट वाढते. तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे भारताला जास्त पैसे देऊन तेल आयात करावे लागते, त्यामुळे ही तूट वाढते.