Political Lesson From Chandrapur The Power Game Of Congress Bjp And Shiv Sena
चांद्याचा ‘धडा’
महाराष्ट्र टाइम्स•
चंद्रपूर महापालिकेत भाजपने शिवसेनेसोबत (उबाठा) हातमिळवणी करत सत्ता मिळवली. काँग्रेसला बहुमत असूनही सत्ता स्थापन करता आली नाही. भाजपने अंतर्गत मतभेद बाजूला ठेवत शिवसेनेला सोबत घेतले. महापौरपद आणि उपमहापौरपदाचे वाटप झाले. काँग्रेसने अविश्वास ठराव आणण्याची शक्यता आहे. या निवडणुकीने राजकीय डावपेच स्पष्ट केले.
चंद्रपूर महापालिकेत भाजपने शिवसेनेसोबत (उबाठा) हातमिळवणी करत काँग्रेसला धक्का दिला. सर्वाधिक उमेदवार निवडून आणूनही काँग्रेसला सत्तास्थापनेत अपयश आले, तर भाजप आणि शिवसेना (उबाठा) यांनी राजकीय जुळवाजुळव करत सत्ता मिळवली. या घटनेने काँग्रेस हा 'संस्थानिकां'चा पक्ष असल्याचे पुन्हा एकदा सिद्ध झाले, तर भाजपला पक्षशिस्त शिकवण्याची संधी मिळाली. ६६ सदस्यांच्या सभागृहात काँग्रेसचे २७, भाजपचे २३ आणि शिवसेना (उबाठा)चे सहा नगरसेवक निवडून आले होते. शिवसेनेला महापौरपद हवे होते, पण काँग्रेसच्या स्थानिक नेत्यांनी योग्य वेळी जुळवाजुळव न केल्याने भाजप आणि शिवसेना (उबाठा) यांच्यात सत्तावाटपाचा करार झाला. या करारानुसार, पहिले सव्वावर्ष भाजपचा महापौर आणि पुढील सव्वावर्ष शिवसेनेचा (उबाठा) महापौर असेल. तसेच, पाचही वर्षे उपमहापौरपद शिवसेनेकडे (उबाठा) राहणार आहे. स्थायी समितीचे सभापतिपदही शिवसेनेला (उबाठा) मिळाले आहे.
चंद्रपूर महापालिकेतील या घडामोडींनी संपूर्ण राज्याला एक वेगळाच राजकीय 'धडा' शिकवला. सर्वाधिक जागा जिंकूनही काँग्रेसला सत्ता गमवावी लागली, तर कमी जागा असूनही भाजपने शिवसेनेसोबत (उबाठा) युती करून सत्ता मिळवली. यातून काँग्रेस हा 'संस्थानिकां'चा पक्ष असल्याचे पुन्हा एकदा अधोरेखित झाले. दुसरीकडे, 'संस्थानिक' बनू पाहणाऱ्यांना पक्षशिस्त कशी शिकवली जाते, याचा संदेश भाजपने दिला. काँग्रेस आणि भाजप यांच्यातील या दुरंगी लढाईत उद्धव बाळासाहेब ठाकरे यांच्या शिवसेनेने (उबाठा) भाजपसोबत जाऊन 'सत्ताच सर्वश्रेष्ठ' आहे, हेच दाखवून दिले.महापालिकेत एकूण ६६ सदस्य होते. यापैकी काँग्रेसचे २७ नगरसेवक निवडून आले होते, जे सर्वाधिक होते. भाजपचे २३ आणि शिवसेना (उबाठा)चे सहा नगरसेवक होते. शिवसेनेला महापौरपद हवे होते, पण काँग्रेसच्या विधिमंडळातील पक्षनेते विजय वडेट्टीवार आणि चंद्रपूरच्या खासदार प्रतिभा धानोरकर यांनी शिवसेनेला सोबत घेण्याऐवजी आपापल्या गटांना खेळवत ठेवले. या नेत्यांकडे शिवसेनेकडे लक्ष द्यायला वेळ होता की नाही, हा प्रश्न अनुत्तरित राहिला.
याच दरम्यान, भाजप आणि शिवसेना (उबाठा) यांनी चर्चा केली. या चर्चेतून एक महत्त्वाचा निर्णय निघाला. या करारानुसार, पहिले सव्वावर्ष भाजपचा महापौर असेल, तर पुढील सव्वावर्ष शिवसेनेचा (उबाठा) महापौर असेल. विशेष म्हणजे, पाचही वर्षे उपमहापौरपद शिवसेनेकडे (उबाठा) राहणार आहे. तसेच, पहिल्या आणि चौथ्या वर्षी स्थायी समितीचे सभापतिपदही शिवसेनेला (उबाठा) मिळाले आहे. चांद्याच्या महापौरपदाच्या निवडणुकीने हे सर्व साधले आणि सांगितले आहे.
काँग्रेसकडे स्पष्ट बहुमत नव्हते. त्यामुळे त्यांना राजकीय जुळवाजुळव आणि तडजोड करणे आवश्यक होते. मात्र, यावर ऊर्जा खर्च करण्याऐवजी काँग्रेसचे नेते आपापल्या गटांसह दिल्लीपर्यंत झुंजत राहिले. ही झुंज मात्र मनोरंजक ठरली. भाजपमध्येही सर्व काही आलबेल नव्हते. माजी मंत्री सुधीर मुनगंटीवार आणि चंद्रपूरचे आमदार किशोर जोरगेवार यांच्यातील उघड संघर्ष सर्वश्रुत होता. तरीही, 'पक्ष प्रथम' या तत्त्वाने लढता लढता त्यांनी 'एका मता'ने महापौर निवडून आणला.
भाजपने शिवसेना (उबाठा)ला सोबत घेण्याचे आणि वंचित बहुजन आघाडीला ऐनवेळी गैरहजर ठेवण्याचे कौशल्य दाखवले. या सर्व यशाचे श्रेय मुनगंटीवार यांना दिले जात आहे, असे त्यांचे समर्थक आनंदाने सांगत आहेत. काँग्रेसच्या प्रदेशाध्यक्षांनी मात्र नेहमीप्रमाणे भाजपवर दोषारोप केला. पक्षांतर्गत उणिवांबद्दल त्यांना खंत आहे की नाही, हे त्यांनाच ठाऊक. काँग्रेस आता अविश्वास प्रस्ताव आणण्याची शक्यता आहे. सत्ताधाऱ्यांचा वारू उधळला आहे, पण आता धुळीचे कण मोजण्यात काय अर्थ आहे, असा प्रश्न उपस्थित केला जात आहे.