Silent Communication An Important Way For The Hearing Impaired To Communicate
‘मूक’ संवाद
महाराष्ट्र टाइम्स•
गणाजी आणि धनाजी यांच्यातील मूक संवादाने क्रिकेट सामन्याच्या आनंदाला सुरुवात झाली. चंद्रपूर महापालिकेच्या राजकारणातून सुरू झालेला हा संवाद पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डापर्यंत पोहोचला. घरच्या नियामक मंडळाचा विचार करत दोघांनीही सामन्याचा आनंद घेण्याचा निर्धार केला. रविवारच्या सुट्टीचा दिवस आणि सामन्याची व्यवस्था यावर चर्चा झाली. कट्ट्यावरील सर्वांचा आनंद द्विगुणित झाला. शेजारच्या कट्ट्यांवरही संदेशांची देवाणघेवाण झाली. रविवारच्या क्रिकेट सामन्याचा आस्वाद घेण्याची तयारी सुरू झाली.
राजकीय कार्यकर्ते गणाजी आणि धनाजी एका कट्ट्यावर बसले होते. गणाजी खूप आनंदात होते आणि हवेत हातवारे करत होते. त्यांच्या चेहऱ्यावरचे हावभाव पाहून धनाजीला काहीतरी विशेष घडल्याचे समजले. गणाजींनी 'कशी जिरवली' असे सांगून आनंद व्यक्त केला. हा संवाद त्यांच्या राजकीय अनुभवामुळे शब्दांशिवायही होत होता. सुरुवातीला धनाजीला वाटले की हे चंद्रपूर महापालिकेबद्दल आहे, पण गणाजींनी 'छे' म्हणत नकार दिला. गणाजींचा फोन वाजला आणि समोरून एका महिलेचा आवाज आला. गणाजींच्या चेहऱ्यावरचे बदललेले भाव पाहून धनाजीने ओळखले की ती त्यांची वहिनीच असावी. तेव्हा धनाजीला कोडं उलगडलं आणि ते म्हणाले, "टाकळी वाजवून ‘क्लीन बोल्ड’". गणाजींनी होकार दिला आणि विषय पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचा असल्याचे स्पष्ट झाले. धनाजीने गणाजींना आधी 'घरची नियामक बोर्ड' सांभाळण्याचा सल्ला दिला. दोघांनी टाळी देऊन परवाचा सामना 'याचि देही...’ बघण्याचा निर्धार व्यक्त केला. हा मूक संवाद इतरांच्याही लक्षात आला आणि सारा कट्टाच प्रफुल्लित झाला. एकाने हातवारे करून रविवार असल्याचे सांगितले, तर दुसऱ्याने 'व्यवस्था' करण्याचा इरादा व्यक्त केला. शेजारच्या कट्ट्यांवरही आनंद साजरा होत होता. रविवारच्या क्रिकेट सामन्याचा 'साग्रसंगीत' आस्वाद घेण्याची तयारी सुरू झाली होती.
गणाजींचा आनंद काही औरच होता. ते हवेत हातवारे करत होते आणि अधूनमधून विशिष्ट आवाज काढत होते. त्यांचा मित्र धनाजीला हे सगळे पाहून आश्चर्य वाटले. दोघेही राजकीय कार्यकर्ते होते, पण त्यांच्यात 'जेन झी' आणि 'जेन वाय' इतका फरक होता. तरीही, ते एकमेकांना डोळ्यांनीच खुणावून बोलत होते. धनाजीने विचारले की गणाजी इतके खुश का आहेत. गणाजींनी फक्त एवढेच सांगितले की त्यांनी कोणालातरी 'कशी जिरवली'. राजकारणातले हुशार 'सोशल वर्कर' असल्याने ते अनेकदा शब्दांशिवायच संवाद साधत, जो इतरांना समजणे कठीण होते.धनाजीला वाटले की हा विषय चंद्रपूर महापालिकेचा असावा. त्याने भुवई उंचावून विचारले. पण गणाजींनी 'छे' म्हणत नकार दिला. आता धनाजी गोंधळला. त्याला हे कोडे सोडवायचे होते. त्याला समजले की ही काही साधी 'पोलिटिकल' गोष्ट नाही.
तेवढ्यात गणाजींचा फोन वाजला. समोरून एक महिला खेकसली. गणाजींच्या चेहऱ्यावरचे भाव बदलले. धनाजीने लगेच ओळखले की ती त्यांची वहिनीच असावी. तेव्हा धनाजीला सगळे कोडं उलगडलं. तो म्हणाला, "टाकळी वाजवून ‘क्लीन बोल्ड’". गणाजींनी मान हलवून होकार दिला.
आता हे स्पष्ट झाले होते की विषय पाकिस्तान क्रिकेट बोर्डाचा होता. पण धनाजीने गणाजींना सुचवले की आधी 'घरची नियामक बोर्ड' सांभाळा. मग दोघांनी एकमेकांना टाळी दिली. आता काहीही झाले तरी परवाचा सामना 'याचि देही...’ बघण्याचा त्यांचा निर्धार पक्का झाला होता.
यावेळी मात्र त्यांचा हा 'मूक संवाद' इतरांच्याही लक्षात आला. क्षणात सारा कट्टाच आनंदी झाला. एकाने हातवारे करून सांगितले की तो दिवस रविवार आहे, म्हणजे सुट्टीचा दिवस. दुसऱ्याने उजव्या हाताचा अंगठा तर्जनीवर उडवून 'व्यवस्था' करण्याचा इरादा व्यक्त केला. सगळ्यांचा आनंद द्विगुणित झाला. शेजारच्या कट्ट्यांवरही लोक एकमेकांना टाळ्या देत होते. रविवारच्या क्रिकेट सामन्याचा 'साग्रसंगीत' आस्वाद घेण्याच्या संदेशाची देवाणघेवाण खाणाखुणा करून सुरू झाली होती.