दहावीची पहिली बोर्ड परीक्षा अनिवार्य

केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण मंडळाने (सीबीएसई) दहावीची बोर्ड परीक्षा वर्षातून दोनदा देण्याची घोषणा केली आहे. हे नवीन धोरण २०२६ पासून लागू होणार आहे. मात्र, या संधीचा लाभ घेण्यासाठी विद्यार्थ्यांना पहिल्या बोर्ड परीक्षेला बसणे बंधनकारक आहे. पहिल्या परीक्षेत किमान तीन विषयांची परीक्षा न देणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दुसऱ्या परीक्षेला बसता येणार नाही, असे सीबीएसईने स्पष्ट केले आहे. दहावी आणि बारावीची सध्याची बोर्ड परीक्षा आजपासून सुरू होत आहे.

पालकांनी केलेल्या विनंतीला प्रतिसाद देत, सीबीएसईने हे स्पष्टीकरण दिले आहे. दोनदा परीक्षा देण्याचे धोरण केवळ उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना त्यांचे गुण सुधारण्याची संधी देण्यासाठी आहे. विशेषतः विज्ञान, गणित, सामाजिक शास्त्र आणि भाषा यांसारख्या विषयांमध्ये विद्यार्थी आपली कामगिरी उंचावू शकतात.

सीबीएसई परीक्षा नियंत्रक संयम भारद्वाज यांनी सांगितले की, "पहिल्या बोर्ड परीक्षेत सर्व विद्यार्थ्यांनी उपस्थित राहणे अनिवार्य आहे. सर्व उत्तीर्ण आणि पात्र विद्यार्थ्यांना विज्ञान, गणित, सामाजिक शास्त्र आणि भाषा यापैकी कोणत्याही तीन विषयांमध्ये दुसऱ्या बोर्ड परीक्षेच्या माध्यमातून त्यांची कामगिरी सुधारण्याची परवानगी दिली जाईल."

त्यांनी पुढे स्पष्ट केले की, जर एखाद्या विद्यार्थ्याने पहिल्या फेरीत तीन किंवा त्याहून अधिक विषयांची परीक्षा दिली नाही, तर त्याला दुसऱ्या बोर्ड परीक्षेला बसण्याची परवानगी मिळणार नाही. अशा विद्यार्थ्यांना 'अत्यावश्यक पुनरावृत्ती श्रेणीत' (essential repeat category) गणले जाईल. त्यांना पुढील वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात होणाऱ्या मुख्य परीक्षेलाच बसावे लागेल.

ज्या विद्यार्थ्यांना पहिल्या परीक्षेत एक किंवा दोन विषय राहिले आहेत, त्यांना 'कंपार्टमेंट श्रेणी' (compartment category) अंतर्गत दुसऱ्या परीक्षेस बसण्याची मुभा दिली जाईल, असेही भारद्वाज यांनी नमूद केले. महत्त्वाचे म्हणजे, दहावी उत्तीर्ण झाल्यानंतर अतिरिक्त विषयांना परवानगी दिली जाणार नाही, हे देखील त्यांनी स्पष्ट केले. त्यामुळे, गुण सुधारण्याची ही संधी केवळ एका विशिष्ट मर्यादेपर्यंतच असेल.