भारतासोबतचा व्यापार करार लांबणीवर

महाराष्ट्र टाइम्स•

अमेरिकेचे वाणिज्यमंत्री हॉवर्ड लुटनिक यांनी दावा केला आहे की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना फोन न केल्यामुळे भारतासोबतचा व्यापारी करार रखडला. लुटनिक यांच्या मते, भारताने मुदत गमावली आणि आता करार होणे कठीण आहे. भारताने जुन्या अटींवर करार हवा असल्याचे म्हटले. अमेरिकेने यानंतर इतर देशांशी करार केले.

भारतासोबतचा व्यापार करार लांबणीवर
अमेरिकेचे वाणिज्यमंत्री हॉवर्ड लुटनिक यांनी असा दावा केला आहे की, पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांना फोन न केल्यामुळे भारतासोबतचा व्यापारी करार होऊ शकला नाही. मात्र, भारताने हा दावा फेटाळून लावला असून, पंतप्रधान मोदी आणि अध्यक्ष ट्रम्प यांच्यात २०२५ मध्ये आठ वेळा चर्चा झाल्याचे स्पष्ट केले आहे. लुटनिक यांच्या मते, ट्रम्प यांची व्यवहार करण्याची पद्धत ‘पायरी’सारखी होती, जिथे पहिल्या पायरीवर असलेल्या देशाला सर्वाधिक फायदेशीर करार मिळतो. भारताने ही संधी गमावली, कारण पंतप्रधान मोदींनी ट्रम्प यांना फोन केला नाही.

लुटनिक यांनी ‘ऑल-इन पॉडकास्ट’ला दिलेल्या मुलाखतीत हे दावे केले. त्यांनी सांगितले की, डोनाल्ड ट्रम्प हे देशांना चर्चेसाठी लवकर आणण्यासाठी अशा धोरणाचा वापर करत असत. ब्रिटनला दोन शुक्रवारची मुदत दिली होती आणि त्यांनी ती पाळली. त्यानंतर भारताचे नाव चर्चेत आले. भारतालाही करारासाठी तीन शुक्रवारची मुदत देण्यात आली होती. लुटनिक यांनी स्पष्ट केले की, त्यांनी कराराच्या सर्व अटी तयार केल्या होत्या, पण अंतिम निर्णय अध्यक्षांचा असतो. त्यांनी भारतीय प्रतिनिधींना सांगितले होते की, आता फक्त पंतप्रधान मोदींनी अध्यक्षांना फोन करणे बाकी आहे. मात्र, भारत संकोच करत राहिला आणि मोदींनी फोन केला नाही.
लुटनिक यांच्या मते, भारताने चुकीच्या बाजूला उभे राहून संधी गमावली. यामुळे आता भारत कराराच्या रांगेत खूप मागे पडला आहे. भारताला जुन्याच अटींवर करार हवा होता, पण त्या अटी त्या वेळेसाठी होत्या, आतासाठी नाहीत. भारताचे अंतर्गत राजकारण आणि संसदेची मान्यता या प्रक्रिया खूप गुंतागुंतीच्या असल्याचेही त्यांनी नमूद केले. काही दिवसांपूर्वीच डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारताकडून रशियन तेलाच्या खरेदीवर नाराजी व्यक्त केली होती आणि भारतावर आयात शुल्क वाढवण्याची धमकी दिली होती.

भारताने दिलेल्या मुदतीत प्रतिसाद न दिल्याने अमेरिकेने इंडोनेशिया, फिलिपाइन्स आणि व्हिएतनाम यांसारख्या देशांशी व्यापारी करार जाहीर केले. लुटनिक यांना वाटले होते की, भारताचा करार या देशांच्या आधी पूर्ण होईल, पण तो रखडला. काही आठवड्यांनंतर जेव्हा भारताने तयारी दर्शवली, तेव्हा लुटनिक यांनी त्यांना विचारले की, "जी गाडी तीन आठवड्यांपूर्वीच सुटली आहे, त्यासाठी तुम्ही आता तयार आहात का?" यावरून हे स्पष्ट होते की, लुटनिक यांच्या मते, भारताच्या अंतर्गत कारणांमुळे आणि वेळेवर निर्णय न घेतल्यामुळे हा व्यापारी करार होऊ शकला नाही. भारताने मात्र या दाव्यांना खोटे ठरवले आहे आणि पंतप्रधान मोदी व अध्यक्ष ट्रम्प यांच्यात अनेक वेळा चर्चा झाल्याचे सांगितले आहे.

हेही वाचा