ब्रिटनने परत केली प्राचीन मूर्ती

Contributed byलंडन|महाराष्ट्र टाइम्स

ब्रिटनने सोळाव्या शतकातील एक प्राचीन ब्राँझची मूर्ती भारताला परत केली आहे. ही मूर्ती तमिळनाडूतील श्री सुंदरराज पेरुमल मंदिरातील आहे. संग्रहालयाने ही मूर्ती १९६७ मध्ये विकत घेतली होती. मात्र, ती चोरीला गेल्याचे स्पष्ट झाल्यावर ती परत करण्याचा निर्णय घेण्यात आला. लंडनमधील इंडिया हाऊस येथे मूर्ती हस्तांतरित करण्यात आली. हा ऐतिहासिक क्षण होता.

britain returns ancient statue to india
ऑक्सफर्ड विद्यापीठाच्या अ‍ॅशमोलियन संग्रहालयाने सोळाव्या शतकातील एक ब्राँझची मूर्ती अखेर भारताला परत केली आहे. ही मूर्ती तमिळनाडूतील तडीकोम्बू येथील श्री सुंदरराज पेरुमल मंदिराची असून, नोव्हेंबर २०१९ मध्ये एका संशोधकाला तिची माहिती मिळाली होती. यानंतर संग्रहालयाने लंडनमधील भारतीय उच्चायुक्तालयाशी संपर्क साधून मूर्तीच्या उत्पत्तीची खात्री केली आणि मंगळवारी सायंकाळी इंडिया हाउसमध्ये एका औपचारिक सोहळ्यात ती परत करण्यात आली.

१९६७ मध्ये सोथेबीज लिलावात संग्रहालयाने संत तिरुमंकाई अल्वार यांचे हे पवित्र प्रतीक विकत घेतले होते. मात्र, पाच वर्षांपूर्वी तमिळनाडूतील मंदिरात या कांस्य शिल्पाचे छायाचित्रण झाल्याचे पुरावे समोर आले. यातून हे स्पष्ट झाले की, ही मूर्ती भारतातून बाहेर जाण्याचा कोणताही कायदेशीर मार्ग नव्हता. १७व्या शतकातील ब्रिटनच्या या सार्वजनिक संग्रहालयाचे संचालक डॉ. झा स्टर्गिस यांनी सांगितले की, "१९६७ मध्ये आम्ही जरी सद्भावनेने हे कांस्य विकत घेतले असले, तरी आम्ही ही शिल्प भारतात परत करण्याच्या शक्यतेबद्दल भारतीय उच्चायुक्तांशी चर्चा सुरू केली." यापूर्वी ही मूर्ती मंदिरातून चोरीला गेल्याचा अंदाज होता.
या मूर्तीची परतफेड ही सांस्कृतिक वारसा जतन करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. संग्रहालयाने स्वतःहून पुढाकार घेऊन मूर्तीची उत्पत्ती शोधून काढली आणि ती मूळ स्थानी परत केली, हे कौतुकास्पद आहे. या घटनेमुळे जगभरातील संग्रहालयांना अशा ऐतिहासिक वस्तूंच्या मालकी हक्कांबद्दल अधिक जागरूक होण्याची प्रेरणा मिळेल.