सांगीतिक आनंदाची ५० वर्षे

संगीत सभेने ५० वर्षांचा सांगीतिक प्रवास पूर्ण केला असून, या सुवर्ण महोत्सवी वर्षात विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्यात आले आहे. जानेवारी १९७० मध्ये पं. कुमारगंधर्व यांच्या गायनाने अनौपचारिक सुरुवात झालेल्या या संस्थेच्या वाटचालीत आता नृत्यकला आणि विविध संगीत शैलींनाही प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट आहे. संस्थेच्या भविष्यातील योजनांमध्ये गुरुकुल, संगीत लायब्ररी, शिष्यवृत्ती आणि स्वतःची वास्तू उभारणे यांचा समावेश आहे.

संगीत सभेची सुरुवात जानेवारी १९७० मध्ये बापूराव नाईक यांच्या वांद्रे येथील घरात पं. कुमारगंधर्व यांच्या गायनाने झाली. या कार्यक्रमाला मिळालेल्या उत्स्फूर्त प्रतिसादानंतर अनंत काणेकर, मं. वि. राजाध्यक्ष, गंगाधर गाडगीळ यांनी संस्था स्थापनेसाठी मार्गदर्शन केले. ३१ मार्च १९७६ रोजी गुढीपाडव्याच्या मुहूर्तावर गानसरस्वती किशोरी आमोणकर यांचा कार्यक्रम सांगली बँकेच्या कार्यालयात झाला, जे आता सभागृह म्हणून ओळखले जाते. अशा प्रकारे, ५० वर्षांचा हा सांगीतिक प्रवास वांद्रेसारख्या बदलत्या उपनगरात शास्त्रीय संगीतावर प्रेम करणाऱ्या संस्थेच्या सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची कहाणी सांगतो.

सुरुवातीच्या काळात संस्थांना अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागते. संगीत सभेच्या बाबतीतही असेच झाले. जसजसे रसिक वाढले, तसतशी जागा अपुरी पडू लागली. तरीही, गृहनिर्माण मंडळाचे समाजमंदिर आणि चेतना कॉलेजचे सभागृह येथे कार्यक्रम सुरूच राहिले. संस्थेने 'युवा महोत्सव' सुरू केला, ज्यातून नवोदित कलाकारांना एक उत्तम मंच मिळाला. सभासद वाढत गेले आणि देणग्याही मिळाल्या. या संस्थेच्या मंचावर कला सादर केलेल्या कलाकारांची यादी पाहिली, तर लोकांना या उपक्रमांवर किती प्रेम आहे, हे स्पष्ट होते. आता हे कार्यक्रम वांद्रे येथील एमआयजी क्रिकेट क्लबच्या सभागृहात होतात. विशेष म्हणजे, हे कार्यक्रम सुरुवातीपासूनच विनामूल्य सुरू आहेत आणि आजही ते विनामूल्यच आहेत. गेल्या वर्षीपर्यंत संस्थेने तब्बल ३०० कार्यक्रम सादर केले आहेत. काही काळ तरुण श्रोत्यांची संख्या कमी झाली होती, पण ज्येष्ठांची संख्या वाढली होती. यावर उपाय म्हणून काही नवीन उपक्रम राबवले गेले. नवोदितांना मंच मिळवून दिल्याचा संस्थेला आनंद आहे आणि आता कार्यक्रमांना चांगला प्रतिसाद मिळत आहे.

संगीत सभेच्या सुवर्ण महोत्सवी वर्षाची सुरुवात २० मार्च रोजी 'ज्योत से ज्योत' या बहुभाषिक गाण्यांच्या कार्यक्रमाने झाली. या कार्यक्रमात धनंजय म्हसकर, डॉ. जय आजगांवकर, केतकी भावे-जोशी, शाल्मली सुकथनकर यांसारख्या गुणी गायकांनी मराठी, हिंदी, बंगाली आणि इंग्रजी भाषेतील आशावादी गाणी सादर केली. महोत्सवाचा दुसरा दिवस शास्त्रीय वाद्यसंगीतासाठी समर्पित होता, ज्यात यज्ञेन रायकर यांनी व्हायोलीन आणि सहाना बॅनर्जी यांनी सतार वादनाने आपली कला सादर केली. संगीत सभेच्या सुवर्ण महोत्सवाची सांगता २२ मार्च रोजी एनसीपीएच्या टाटा थिएटरमध्ये पद्मश्री डॉ. अश्विनी भिडे-देशपांडे यांच्या सुश्राव्य शास्त्रीय संगीताने झाली. या कार्यक्रमाला संगीत जगतातील अनेक दिग्गज कलाकार उपस्थित होते.

येत्या काळात संगीत सभेची उद्दिष्ट्ये अधिक व्यापक आहेत. आता संगीत कलेसोबतच नृत्यकलेलाही प्रोत्साहन देण्याचा विचार आहे. हिंदुस्थानी आणि कर्नाटकी अशा दोन्ही संगीत शैलींना उत्तेजन दिले जाईल. गुणी विद्यार्थ्यांना साधना करता यावी, यासाठी गुरुकुल स्थापन करण्याची योजना आहे. तसेच, बाहेरून येणाऱ्या कलाकारांसाठी राहण्याची सोय करणे, संगीत लायब्ररी तयार करणे, घराण्यांची वैशिष्ट्ये उलगडणारी सत्रे आणि मैफली आयोजित करणे, पाश्चात्य संगीत शैलीची ओळख करून देणे यावरही विचार सुरू आहे. संगीत सभेचे यु-ट्यूब चॅनल आणि ब्लॉग इतर देशांतील रसिकांपर्यंत पोहोचवण्याचे ध्येय आहे. विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्तीची सोय करणे आणि संगीत सभेला स्वतःची वास्तू निर्माण करणे, ही भविष्यातील प्रमुख उद्दिष्ट्ये आहेत.