‘धूळ’वड

महाराष्ट्र टाइम्स

होळीनंतर सकाळी उठल्यावर शहरात विकासकामांच्या नावाखाली सुरू असलेले उत्खनन आणि खड्डे पाहून लेखकाला धूळवडीची आठवण झाली. रस्त्यांवर डांबर नसून दगड-मातीची मलमपट्टी आहे. कच आणि धूळ सर्वत्र पसरलेली आहे. प्रशासनाने वर्षभर शहरवासीयांसाठी ही 'धूळ'वडीची व्यवस्था केली आहे.

‘धूळ’वड
होळीच्या दुसऱ्या दिवशी सकाळी उठल्यावर एका चाळिशीतील व्यक्तीला लहानपणीचे दिवस आठवले. होळीच्या राखेचा अनुभव घेतल्यानंतर, शहरात सुरू असलेल्या विकासकामांच्या नावाखाली होणाऱ्या खोदकामामुळे आणि रस्त्यांच्या दुर्दशेमुळे त्याला प्रचंड त्रास झाला. या सर्व प्रकारामुळे शहरात वर्षभर धुळीचे साम्राज्य कसे पसरलेले असते, याचा अनुभव त्याला आला.

सकाळी होळीची राख अंगाला फासण्याची जुनी प्रथा पाळल्यानंतर, एका व्यक्तीने 'झटकून टाक ती राख, पेटू दे आग नव्याने आता' हे गाणे ऐकत घरी येऊन अंघोळ केली. स्वच्छ कपडे घालून, चष्मा डोळ्यांवर सरकवून तो सोसायटीच्या खाली आला. तिथे त्याला विकासकामांसाठी खड्डे खोदलेले दिसले. हे पाहून त्याला वाटले की युद्ध सुरू झाले आहे की काय, पण प्रत्यक्षात ते विकासकामांचे खड्डे होते.
दुचाकी काढून पुढे जाताच, गेल्या महिन्यात डांबरीकरण झालेल्या रस्त्याचे पोट रात्रीतून फाडलेले दिसले. हे काम करणारे कंत्राटदार बाजूलाच उभे होते. या कामामुळे उडालेली धूळ अंगावर घेत तो पुढे सरकला. सिग्नलवर आणखी उत्खननांनी रस्ता अडवला होता. या उत्खननांमुळे जमिनीखालील धूळ बाहेर आली होती आणि हवेत तरंगत होती. पांढऱ्या कपड्यांवर विकासकामांचे हे 'अच्छे डाग' घेऊन तो पुढे जात राहिला.

मागील पावसाळ्यात रस्त्यावरून वाहून गेलेल्या डांबराच्या जागी दगड-मातीची मलमपट्टी करण्यात आली होती. हे सर्व एकजीव होण्यासाठी त्यावर कच टाकण्यात आला होता. सर्वत्र कच आणि मध्ये मध्ये डांबराचे ठिगळ होते. यावरून त्याची दुचाकी घसरता घसरता वाचली. गाडी सावरत असतानाच मागून राख भरलेला टिप्पर वेगाने पुढे निघून गेला. त्याने कच, धूळ आणि राख एकाच वेळी त्याच्या अंगावर उधळली. या त्रिचूर्णात तो पूर्णपणे माखून गेला.

त्याच्या तोंडातून एक शब्द बाहेर पडला, पण ऐकायला कोणी नव्हते. मग त्याला विचार आला की, ही तर शहरवासीयांसाठी प्रशासनाने केलेली 'धूळ'वडीची व्यवस्था आहे. फरक एवढाच की, ही व्यवस्था वर्षभर सुरू असते, इतकेच! या सर्व अनुभवामुळे शहराच्या विकासकामांची आणि रस्त्यांची अवस्था स्पष्टपणे दिसून आली.