मानवी जिवांचे खेळणे
महाराष्ट्र टाइम्स•
नागपूरजवळील राऊळगावात एसबीएल एनर्जी कंपनीत भीषण स्फोट झाला. या दुर्घटनेत अनेक कामगारांचा मृत्यू झाला. त्यांच्या शरीराचे तुकडे झाले असून डीएनए चाचणीची गरज भासली आहे. मृतांच्या नातेवाईकांना भरपाई मिळणार आहे. यापूर्वीही अनेक कंपन्यांमध्ये असे स्फोट झाले आहेत. वारंवार होणाऱ्या या घटना प्रशासनाच्या कार्यक्षमतेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण करतात. श्रमिकांचे जीव वाचवण्यासाठी मानवी सहृदयतेची गरज आहे.
एसबीएल एनर्जी कंपनीत नॉन-इलेक्ट्रिक डिटोनेटर्स बनवले जातात. हे डिटोनेटर्स 'शॉक वेव्ह' किंवा 'गॅस प्रेशर' वापरून स्फोट घडवतात. या स्फोटामुळे अनेक कामगारांचे कानाचे पडदे फाटले. ही घटना प्रशासनाला झोपेतून उठवणारी ठरली नाही, कारण यापूर्वीही अशा अनेक दुर्घटना घडल्या आहेत. जून २०२४ मध्ये सुराबर्डीतील चामुंडी कंपनीत झालेल्या स्फोटात ९ जणांचा मृत्यू झाला होता. डिसेंबर २०२४ मध्ये बाजारगाव येथील सोलार कंपनीत झालेल्या स्फोटातही ९ जणांनी जीव गमावला. एप्रिल २०२५ मध्ये उमरेड एमआयडीसीतील स्फोटात ५ जण मरण पावले, तर सप्टेंबर २०२५ मध्ये पुन्हा सोलार कंपनीत झालेल्या स्फोटात एक जण ठार झाला. म्हणजे दर सहा महिन्यांनी स्फोट होत आहे आणि चौकशीचे कागदी घोडे नाचत असतानाच दुसरी दुर्घटना घडत आहे.पेसो (Petroleum & Explosives Safety Organisation), डिश (Directorate of Industrial Safety and Health) आणि जिल्हा प्रशासनाच्या सूचनांनंतरही कामगारांचे जीव वाचत नाहीत. गरिबीमुळे अनेकजण धोक्याच्या ठिकाणी काम करण्यास भाग पडतात. कायद्याने श्रमाला प्रतिष्ठा दिली असली तरी, अशा दुर्घटनांनंतर पीडित कुटुंबे हतबल होतात. या परिस्थितीतून बाहेर पडण्यासाठी मानवी सहृदयतेची गरज आहे. जर खऱ्या अर्थाने काळजी घेतली गेली, तरच मानवी जीवांचे असे खेळणे होणे थांबेल.
गोपी कोवे नावाची महिला आपल्या दोन मुलांना घरी ठेवून कामावर आली होती. कविता टेकामने आपल्या जुळ्या मुलांना घरी येताना रंगांची पिचकारी आणण्याचे वचन दिले होते. पण नियतीने अनेकांच्या आयुष्यातील रंगच हिरावून घेतले. सरकारी मदतीने हे गेलेले रंग परत येणार नाहीत. या दुर्घटनेने पुन्हा एकदा सिद्ध केले आहे की, सुरक्षिततेच्या नियमांचे पालन न झाल्यास त्याचे परिणाम किती भयंकर असू शकतात. प्रशासनाने या घटनांमधून धडा घेऊन कठोर पावले उचलण्याची गरज आहे, जेणेकरून भविष्यात अशा दुर्घटना टाळता येतील.
