‘श्वानदंशास आताप्राणीप्रेमी जबाबदार’

कुत्रा चावल्याने होणाऱ्या मृत्यू किंवा दुखापतींसाठी श्वानप्रेमी आणि भटक्या कुत्र्यांना खाऊ घालणाऱ्यांनाही जबाबदार धरले जाईल, असा इशारा सर्वोच्च न्यायालयाने दिला आहे. भटक्या प्राण्यांसंबंधीच्या नियमांची गेल्या पाच वर्षांत अंमलबजावणी न झाल्याबद्दल चिंता व्यक्त करत, अशा घटनांसाठी राज्य सरकारांना मोठी भरपाई द्यायला भाग पाडू, असेही न्यायालयाने म्हटले आहे. शैक्षणिक संस्था, रुग्णालये आणि रस्त्यांवरून भटक्या प्राण्यांना हटवण्याच्या ७ नोव्हेंबर २०२५ च्या आदेशात बदल करण्याच्या मागणीवर सुनावणी करताना न्यायालयाने हा इशारा दिला.

न्यायमूर्ती विक्रम नाथ, न्यायमूर्ती संदीप मेहता आणि न्यायमूर्ती एन. व्ही. अंजारिया यांच्या खंडपीठाने श्वानप्रेमींना संतप्त प्रश्न विचारला. "इकडे-तिकडे भटकणारे कुत्रे लोकांना चावतात आणि घाबरवतात. भटक्या प्राण्यांवर इतके प्रेम आहे, तर तुम्ही त्यांना तुमच्या घरी का नेत नाही?" असा सवाल न्यायालयाने केला.

न्यायमूर्ती नाथ यांनी स्पष्ट केले की, गेल्या पाच वर्षांत राज्य सरकारांनी भटक्या प्राण्यांसंबंधीच्या नियमांची अंमलबजावणी करण्यासाठी काहीही केले नाही. त्यामुळे, श्वानदंशाने मुलांचा किंवा वृद्धांचा मृत्यू झाल्यास किंवा त्यांना दुखापत झाल्यास राज्य सरकारांना मोठी भरपाई देण्यास भाग पाडू. तसेच, रस्त्यावरील कुत्र्यांना खाऊ घालणाऱ्यांनाही या प्रकरणी जबाबदार धरले जाईल, असा इशारा त्यांनी दिला.

न्यायमूर्ती नाथ यांच्या मतांशी सहमत होत न्यायमूर्ती मेहता यांनी विचारले, "जेव्हा एखादा कुत्रा नऊ वर्षांच्या मुलावर हल्ला करतो, तेव्हा कोणाला जबाबदार धरावे? जी संस्था भटक्या कुत्र्यांना खाऊ घालते त्या संस्थेला जबाबदार धरावे का? की आम्ही या समस्येकडे..."

सर्वोच्च न्यायालयाने भटक्या प्राण्यांना सार्वजनिक ठिकाणी, विशेषतः शाळा आणि रुग्णालयांच्या परिसरातून हटवण्याचे आदेश दिले होते. या आदेशावर पुनर्विचार करण्याची मागणी करणाऱ्या याचिकांवर सुनावणी सुरू आहे. न्यायालयाने या प्रकरणी राज्य सरकारांच्या निष्क्रियतेवर नाराजी व्यक्त केली आहे. भटक्या कुत्र्यांच्या वाढत्या हल्ल्यांमुळे नागरिकांमध्ये भीतीचे वातावरण आहे. यावर उपाय म्हणून, न्यायालयाने श्वानप्रेमी आणि प्राण्यांना खाऊ घालणाऱ्यांवरही जबाबदारी निश्चित केली आहे. यामुळे भटक्या प्राण्यांच्या समस्येवर तोडगा निघण्याची अपेक्षा आहे.