Challenges Of Examination Time And Changes In Generations
अनिवार्य प्रश्नांची ‘परीक्षा’
महाराष्ट्र टाइम्स•
परीक्षांचा हंगाम सुरू झाला आहे. चकोर यांनी त्यांच्या पिढीच्या परीक्षा आणि आजच्या पिढीच्या परीक्षा यातील फरक स्पष्ट केला आहे. पूर्वीच्या पिढीला प्रश्न सोडवण्याचे पर्याय असायचे, पण आजच्या पिढीला सर्व प्रश्न अनिवार्य आहेत. आजची पिढी ९९ टक्के गुणांसाठी धडपडते. पूर्वी सुट्टीची चाहूल वाळ्याच्या सुगंधातून यायची, तर आज ती डिजिटल नोटिफिकेशनमध्ये दबून गेली आहे.
ब्रुवारी महिना आला की, परीक्षांचा काळ सुरू होतो. चाळिशी ओलांडलेले चकोर आजही परीक्षेच्या आठवणींनी दचकून जागे होतात. त्यांच्या पिढीला 'ऑप्शन' असायचे, म्हणजे पाचपैकी तीन प्रश्न सोडवा. जे येत नाही ते सोडून द्यायची मुभा होती. परीक्षा म्हणजे अभ्यासाचा 'कारावास' नसून उन्हाळ्याच्या सुट्टीकडे नेणारे 'प्रवेशद्वार' होते. पण आजची पिढी मात्र वेगळी आहे. त्यांच्यासाठी सगळे प्रश्न अनिवार्य आहेत. ९९ टक्के गुण मिळवणारा विद्यार्थीही एका टक्क्यासाठी रडतो. आमच्या पिढीला उत्तरपत्रिका भरल्यावर झोप लागायची, पण आजच्या पिढीला 'गुगल' आणि 'अल्गोरिदम'शी झुंजावे लागते.
आमच्या काळात सुट्टीची चाहूल वाळ्याच्या सुगंधातून यायची, पण आजच्या पिढीसाठी ती 'डिजिटल नोटिफिकेशन'च्या आवाजात हरवून गेली आहे. आमची पिढी तुलनेने सुखी होती. आमच्या चुकांना सावरणारे मित्र आणि शिकवणारी माणसे होती. आजच्या तांत्रिक जगात उत्तरे लगेच मिळतात, पण जिवंत अनुभव कसे 'डाऊनलोड' करणार? परीक्षांचा हा महिना आमच्यासाठी आठवणींचा 'हॉट' विषय आहे, तर नव्या पिढीसाठी तो वेगळ्या अर्थाने 'हॉट' आहे. आमची पिढी मैदानात खेळून घडली, तर ही पिढी स्क्रीनच्या उजेडात स्वतःला शोधतेय.आयुष्याच्या पेपरमध्ये आम्हीही प्रश्न सोडवत होतो, आजही सोडवतोय. फरक इतकाच की, आमच्याकडे 'पर्याय' निवडण्याची सोय होती, तर यांच्याकडे फक्त 'कॉम्पिटिशन'ची अट आहे. तरीही, आयुष्याच्या या उत्तरपत्रिकेत प्रत्येकाने आपापल्या अक्षरात आपली ओळख जपावी, हेच महत्त्वाचे आहे. हा परीक्षांचा हंगाम सगळ्यांना सुसह्य जावो. 'ऑल द बेस्ट!'
आमच्या पिढीला परीक्षेची भीती वाटायची, पण ती उन्हाळ्याच्या सुट्टीची गोडी वाढवणारी असायची. आजच्या पिढीसाठी मात्र परीक्षा म्हणजे एक मोठे आव्हान आहे. ९९ टक्के गुण मिळवूनही विद्यार्थी समाधानी नसतो. त्याला सतत एका टक्क्याची चिंता सतावते. आमच्या वेळी चुकांमधून शिकायला मिळायचे, पण आजच्या पिढीला 'गुगल'वर लगेच उत्तरे मिळतात. त्यामुळे प्रत्यक्ष अनुभव घेण्याची संधी कमी मिळते.
आमच्या काळात परीक्षा म्हणजे अभ्यासाचा 'कारावास' नव्हता, तर उन्हाळ्याच्या सुट्टीच्या आनंदाकडं घेऊन जाणारं ते एक हक्काचं 'प्रवेशद्वार' होतं. आजच्या पिढीसाठी मात्र परीक्षा म्हणजे एक मोठी स्पर्धा आहे. प्रत्येकजण अव्वल येण्यासाठी धडपडतोय. त्यामुळे तणाव वाढतोय.
आमची पिढी मैदानात खेळून घडली, तर ही पिढी स्क्रीनच्या उजेडात स्वतःला शोधतेय. जगण्याच्या पेपरमध्ये तेव्हाही आम्ही प्रश्न सोडवत होतो, आजही सोडवतोय; फरक इतकाच की, आमच्याकडे ‘पर्याय’ निवडायची सोय होती, यांच्याकडे फक्त ‘कॉम्पिटिशन’ची अट आहे. तरीही, आयुष्याच्या या उत्तरपत्रिकेत प्रत्येकानं आपापल्या अक्षरात आपली ओळख जपावी, हेच महत्त्वाचं! हा परीक्षांचा हंगाम सगळ्यांना सुसह्य जावो... ऑल द बेस्ट!