श्रद्धा, परंपरा अन् आध्यात्मिकतेचे जागृत केंद्र

Contributed byसागर झगडे|महाराष्ट्र टाइम्स.कॉम
श्रद्धा, परंपरा अन् आध्यात्मिकतेचे जागृत केंद्र

मंदिर परिसरातील अन्य देवस्थानेही भक्तांसाठी विशेष आकर्षण आहेत. गाभाऱ्याच्या उजव्या बाजूस श्री विठ्ठल-रुक्मिणी मंदिर असून, भक्तिमार्गाचा संदेश देणाऱ्या संतपरंपरेचे दर्शन येथे घडते. श्री विठ्ठल-रुक्मिणी यांच्या सान्निध्यात उजव्या बाजूस संतश्रेष्ठ श्री ज्ञानेश्वर महाराज, तर डाव्या बाजूला संत तुकाराम महाराजांच्या मूर्ती स्थापित आहेत. चैत्र पौर्णिमेला हनुमान जयंतीच्या वेळी साजरा होणारा श्री भैरवनाथ महाराजांचा वार्षिक उत्सव गावाच्या सांस्कृतिक जीवनातील सर्वांत मोठा सोहळा मानला जातो. या उत्सवात गावाच्या परंपरेचे प्रतीक असलेली बगाडाची मिरवणूक काढली जाते. या मानाच्या परंपरेत साठे, इंगवले आणि चोंधे या कुटुंबांचा विशेष सन्मान असतो.

पिंपळे निलख : पिंपळे निलख या ऐतिहासिक गावाच्या सांस्कृतिक आणि आध्यात्मिक जीवनाचा केंद्रबिंदू म्हणजे ग्रामदैवत श्री भैरवनाथ महाराज मंदिर. अनेक पिढ्यांपासून गावकऱ्यांच्या श्रद्धेचे अधिष्ठान असलेले हे मंदिर केवळ उपासनेचे स्थळ नसून, गावाच्या एकात्मतेचे, परंपरेचे आणि अध्यात्मिक वारशाचे जिवंत प्रतीक आहे. गावाच्या रक्षणकर्त्या देवतेच्या रूपात पूजल्या जाणाऱ्या श्री भैरवनाथ महाराजांबद्दल ग्रामस्थांच्या मनात अपार श्रद्धा आहे.

श्रद्धा, परंपरा अन् आध्यात्मिकतेचे जागृत केंद्र

श्रद्धा, परंपरा अन् आध्यात्मिकतेचे जागृत केंद्र



श्रद्धा, परंपरा अन् आध्यात्मिकतेचे जागृत केंद्र

सन २००८मध्ये मंदिराचा जीर्णोद्धार करण्यात आला. पारंपरिक स्वरूप जपून आधुनिक सुविधांची सांगड घालून मंदिराला नवसंजीवनी देण्यात आली. मंदिरात प्रवेश करण्यासाठी आठ पायऱ्या चढाव्या लागतात. या पायऱ्या चढताना जणू सांसारिक जीवनातून अध्यात्मिक उंचीच्या दिशेने वाटचाल सुरू झाल्याची अनुभूती भक्तांना मिळते. मंदिरात प्रवेश करताच उजव्या बाजूला प्रभू श्रीराम, माता सीता, लक्ष्मण आणि भक्त हनुमान यांच्या मनोहर मूर्ती भक्तांचे स्वागत करतात. धर्म, सत्य, कर्तव्य आणि भक्ती यांचा संदेश देणारे हे दर्शन मनाला प्रसन्नता प्रदान करते.

जीर्णोद्धारानंतर मंदिरावर एक मजला बांधण्यात आला असून, मुख्य देवस्थान वरच्या मजल्यावर स्थापित करण्यात आले आहे. वरती जाताच भक्तांना काळ्या पाषाणातील श्री भैरवनाथ महाराज आणि माता जोगेश्वरी यांच्या आकर्षक मूर्तींचे दर्शन घडते. या मूर्तींमधून सामर्थ्य, संरक्षण आणि मातृत्वाचा दिव्य संगम अनुभवास येतो. मूर्तींसमवेत जतन केलेले पारंपरिक पितळी मुखवटे मंदिराच्या प्राचीन परंपरेची साक्ष देतात. शेकडो वर्षांची भक्ती आणि संस्कृती या मुखवट्यांमध्ये आजही जिवंत असल्याची अनुभूती भक्तांना येते. मंदिराच्या मध्यभागी विराजमान असलेली श्री गणेशाची मूर्ती मंगलमय वातावरण निर्माण करते. मंदिरातील चार भव्य दगडी स्तंभ विशेष आकर्षण ठरतात.

गर्भगृहाच्या मागील बाजूला असलेली चांदीच्या रंगातील नक्षी मंदिराच्या दिव्यतेत अधिक भर घालते. या नक्षीत कोरलेली नागदेवतेची प्रतिमा आणि दोन्ही बाजूंना असलेली हत्तीमुखांची रचना संरक्षण, समृद्धी आणि शक्तीचे प्रतीक मानली जाते. मध्यभागी स्थापित केलेला डमरू आणि त्रिशूल भगवान शिवाच्या अधिष्ठानाची आठवण करून देतो. श्री भैरवनाथ महाराजांच्या समोर ठेवलेले पारंपरिक पितळी कासव स्थैर्य, संयम आणि आध्यात्मिक प्रगतीचे प्रतीक म्हणून भाविकांचे लक्ष वेधून घेते.